ĐTC LÊÔ XIV: TRONG HOẠT ĐỘNG TƯ PHÁP, CẦN BẢO VỆ CHÂN LÝ NHƯNG KHÔNG CỨNG NHẮC
Sáng ngày 26/1/2026, trong buổi gặp gỡ đầu tiên với đoàn thẩm phán cùng với các luật sư và viên chức của Tòa Thượng thẩm Rota ở Roma, Đức Thánh Cha Lêô XIV nhấn mạnh sự liên kết giữa chân lý và bác ái trong hoạt động tư pháp của Giáo hội. Ngài mời gọi họ bảo vệ chân lý một cách nghiêm túc nhưng không cứng nhắc, và nhắc rằng mọi hành động của họ phải luôn được thúc đẩy bởi tình yêu thương chân thành đối với tha nhân, trên hết là tìm kiếm ơn cứu độ cho các linh hồn.
Thông thường, Toà Rota gồm 21 thẩm phán thuộc nhiều quốc tịch khác nhau, được chính Đức Thánh Cha bổ nhiệm, với vị Niên trưởng là Đức Tổng Giám mục Alejandro Arellano Cedillo. Văn phòng này là nơi cứu xét các đơn xin tuyên bố hôn nhân vô hiệu, từ cấp hai trở lên.
Trong diễn văn, trước hết Đức Thánh Cha bày tỏ sự trân trọng đối với sứ vụ tư pháp của họ, coi đây là một sự phục vụ quý giá cho chức năng xét xử phổ quát của Giáo hội, vốn gắn liền với sứ mạng của Đấng kế vị Thánh Phêrô. Ngài nhấn mạnh khẩu hiệu Thánh Phaolô: “Thực hành chân lý trong bác ái” (Ep 4,15) như kim chỉ nam cho công việc xét xử trong Giáo hội.
Công lý và bác ái không đối lập
Đức Thánh Cha nhắc lại rằng mối quan hệ giữa chân lý và công lý đã là chủ đề xuyên suốt trong các diễn văn của các vị tiền nhiệm, từ Đức Piô XII đến Đức Phanxicô. Trong lần gặp này, ngài đặc biệt đào sâu mối liên hệ mật thiết giữa chân lý của công lý và nhân đức bác ái, khẳng định đây không phải là hai giá trị đối lập hay cần dung hòa theo cách thực dụng, mà là hai chiều kích gắn bó nội tại, tìm được sự hòa hợp sâu xa nơi chính Thiên Chúa, Đấng là Tình Yêu và Chân Lý.
Nguy cơ tương đối hóa chân lý hoặc thiếu lòng thương xót
Ngài cảnh báo hai nguy cơ trong hoạt động xét xử: một là sự cảm thông bị hiểu sai, dẫn đến tương đối hóa chân lý vì quá đồng cảm với hoàn cảnh khó khăn của các tín hữu; hai là cách khẳng định chân lý lạnh lùng, thiếu quan tâm đến lòng thương xót và phẩm giá con người. Cả hai thái cực này đều có thể làm tổn hại đến công lý và bình an trong Giáo hội.
Ơn cứu độ của các linh hồn
Đức Thánh Cha cũng nhấn mạnh rằng hành động của các thẩm phán và những người phục vụ công lý phải luôn được thúc đẩy bởi tình yêu thương tha nhân đích thực, trên hết là tìm kiếm ơn cứu độ của các linh hồn – luật tối thượng của Giáo hội. Vì thế, mọi giai đoạn của tiến trình tố tụng giáo luật phải được thực hiện với sự trung thực trí tuệ, năng lực chuyên môn, lương tâm ngay thẳng và ý thức trách nhiệm luân lý.
Ngài nói: "Việc phụng sự chân lý trong tình bác ái phải tỏa sáng trong mọi hoạt động của các tòa án Giáo hội"; "tất cả những người hành nghề tư pháp phải hành động theo một bộ quy tắc đạo đức, phải được nghiên cứu và thực hành cẩn thận trong khuôn khổ giáo luật, đảm bảo rằng nó trở nên thực sự gương mẫu".
Người xây dựng hòa bình và củng cố sự hiệp nhất
Ngài cũng đề cao vai trò của tranh tụng như một phương pháp đối thoại để tìm ra sự thật, đồng thời nhấn mạnh rằng thẩm phán, khi gìn giữ công lý, cũng là người xây dựng hòa bình và củng cố sự hiệp nhất trong Giáo hội.
Kết thúc, Đức Thánh Cha mời gọi các thẩm phán thực thi sứ mạng cao cả của mình trong sự quân bình sâu xa giữa chân lý và bác ái, và phó thác công việc của họ cho sự chuyển cầu của Đức Maria, Speculum Iustitiae – Gương mẫu của công lý.