Suy tư nhỏ bên trang sách Hy Vọng-tự truyện của ĐGH Phanxicô

Suy tư nhỏ bên trang sách Hy Vọng – Tự truyện của Đức cố Giáo Hoàng Phanxicô

Mỗi lần khép lại một trang Hy Vọng- tự truyện của Đức cố Giáo hoàng Phanxicô, tôi cảm thấy như được đi sâu hơn vào cuộc đời một con người bình dị mà chất chứa những suy tư lớn lao: về thế giới, về Giáo hội, và nhất là về một niềm “hy vọng” không ngơi nghỉ cho những người bé mọn. Người ta gọi ngài là Giáo hoàng – nhưng trước hết, ngài là “tôi tớ của các tôi tớ”.

Tôi không thể nhớ hết từng chi tiết hay những mẩu chuyện mà ngài kể lại, nhưng xin chia sẻ vài suy tư nhỏ đọng lại trong tâm hồn tôi, truyền cảm hứng cho tôi trên hành trình ơn gọi theo sát Đấng Chịu Đóng Đinh.

1. Sống một tuổi thơ và cuộc đời cách sung mãn

Mỗi tiếng khóc chào đời là niềm vui chan chứa cho gia đình. Đức cố Giáo hoàng đã cảm nhận điều ấy nơi chính cuộc đời mình ngay từ thuở nhỏ. Ông bà nội của ngài vốn là người Ý di cư sang Argentina, tình cờ lỡ chuyến tàu Mafalda – con tàu định mệnh không bao giờ cập bến. Nhờ thế, ngài được hiện diện trên cõi đời này. Có mặt trên đời này là cả một điều kỳ diệu. Cho dù cuộc vượt cạn ấy thật vất vả với người mẹ gầy yếu chỉ còn 44kg trong khi em bé Jorge Mario Bergoglio chào đời nặng tới 5kg; cho dù gia đình Bergoglio từng trải qua rất nhiều thăng trầm, nhưng vị giáo hoàng tương lai ấy luôn sống một tuổi thơ và cả đời một cách sung mãn, tràn đầy tâm tình biết ơn.  

Ngài lớn lên giữa vòng tay cha mẹ, ông bà, hàng xóm và bạn bè, được nuôi dưỡng bằng tiếng cười trẻ thơ, tình yêu thiên nhiên, những sân bóng đá góc phố thân thương và cả một kho ký ức về một ngôi làng nhỏ Piemonte. Tuổi thơ ấy đã trở thành mảnh đất màu mỡ gieo hạt giống tin yêu, giúp ngài biết trân quý sự sống và mối tương quan giữa con người với con người.

2. Tiếp nhận truyền thống tốt đẹp từ gia đình, Giáo hội, và xã hội

Không ai tự trưởng thành một mình. Cậu bé Bergoglio lớn lên trong một gia đình đạo đức, được bao quanh bởi những con người nhân ái, nhưng đồng thời cũng phải chứng kiến một thế giới đang rỉ máu vì hận thù và chiến tranh. Đức tin của ngài được nuôi dưỡng bởi người bà nội nhiệt thành trong phong trào Công giáo Tiến hành, bởi người mẹ tinh tế, giàu cảm xúc nghệ thuật và lòng nhân ái, bởi những linh mục và nữ tu gần gũi, âm thầm đồng hành. Họ là những con người bình dị nhưng can đảm, như những ngọn đuốc sáng trong đêm tối, đã tiếp thêm sức mạnh thiêng liêng cho gia đình ngài qua bao biến cố thăng trầm.

Từ gia đình, vị mục tử tương lai ấy cảm nhận sự mong manh của kiếp người và những đau thương khôn nguôi qua những câu chuyện chiến tranh mà ông và cha kể lại, cũng như từ ký ức của biết bao người xung quanh. Nhưng điều khiến tôi xúc động hơn cả chính là sự can đảm của Đức Phanxicô khi thẳng thắn thú nhận những yếu đuối, vấp ngã, và cả những day dứt ân hận, dù chỉ là lỗi lầm bồng bột tuổi niên thiếu. Sự trưởng thành, đối với ngài, luôn song hành cùng việc nhận biết chính mình, nhận biết Giáo hội và thế giới. Và ngài đã để lại cho chúng ta một xác tín sâu xa: giữ truyền thống không phải là tôn thờ đống tro tàn, nhưng là gìn giữ ngọn lửa để tiếp tục thắp sáng hành trình nhân loại.

3. Bước đi trong ơn gọi một cách bình an

Ơn gọi đến với chàng thanh thiếu niên ấy thật nhẹ nhàng. Một buổi sáng, khi tình cờ đi ngang một ngôi nhà thờ nhỏ, cậu thiếu niên bỗng cảm thấy Chúa gọi mình. Từ khoảnh khắc ấy, cuộc đời cậu bước vào một hướng đi mới. Nhưng tiếng gọi không phải lúc nào cũng rõ ràng và dễ dàng.  Ơn gọi luôn đi kèm với những thử thách, cả sự do dự trong lòng, cả những lấn cấn từ phía gia đình.

Khởi đầu ơn gọi ở chủng viện giáo phận, nhưng sau biến cố thập tử nhất sinh nằm viện, thầy chủng sinh trẻ đã quyết định chuyển hướng gia nhập Dòng Tên để luôn được sống trong một cộng đoàn. Trải qua những thử thách đau khổ, ngài dần tìm thấy sự an nhiên sâu xa trong đời sống tận hiến. Từ lời khấn dòng, tới thiên chức linh mục, rồi sứ vụ Giám mục, Hồng y và cuối cùng là Đức Giáo hoàng, Đức Phanxicô luôn giữ một phong thái khiêm nhường, lặng lẽ và phó thác, đặc biệt có lòng sùng kính Đức Mẹ. Sứ vụ mục tử hẳn là nhiều bận tâm và trăn trở nhưng ngài tâm sự: “Nhiều khi, đang cầu nguyện trong vòng tay đó, tôi thiếp đi.”

4. Ôm lấy những đau khổ của nhân loại và cầu nguyện liên lỉ

Từ những ký ức chiến tranh thời thơ ấu đến kinh nghiệm mục tử giữa dòng đời, Đức Phanxicô luôn để trái tim mình rung lên trước những người đau khổ, người nghèo: cảnh dân di tha hương cầu thực, những đứa trẻ mồ côi, những người vô tội chết oan. Nỗi đau ấy trở thành một phần trong lời cầu nguyện thường ngày của ngài.

Dù cuộc đời thế nào, ngài vẫn xác tín: “Tất cả chúng ta đều là con cái yêu quý, được sinh ra cho những điều vĩ đại, để theo đuổi những giấc mơ táo bạo.” Chính niềm tin ấy nuôi dưỡng khát vọng khôn nguôi về một thế giới hòa bình, từng lời cầu nguyện như một vòng tay ôm lấy những phận người nhỏ bé, để đặt tất cả vào lòng thương xót của Thiên Chúa.

5. Khơi niềm hy vọng trên con đường tiến về nhà Cha trên trời

“Hy vọng không làm chúng ta thất vọng.” Câu Thánh Kinh ấy cũng là linh hồn của cuốn tự truyện. Cuộc đời Đức cố Giáo hoàng là một minh chứng rằng hy vọng không phải là ảo tưởng, nhưng là sức mạnh giúp con người kiên vững giữa thử thách.

Ngài cho thấy: để hy vọng bền lâu, cần nuôi dưỡng hai nhân đức – khiêm nhường và dịu dàng. Khiêm nhường để nhận ra mình bé nhỏ trước Thiên Chúa; dịu dàng để lan tỏa tình thương đến tha nhân. Và con đường trở về Nhà Cha trên trời không gì khác hơn là một hành trình của hy vọng, luôn rực sáng bởi tình yêu Thiên Chúa.

Tạm kết

Khép lại tự truyện Hy Vọng, tôi ghi nhớ lời Đức Phanxicô để lại như một di chúc thiêng liêng của người cha nói với con cái mình: “Đối với Kitô hữu, tương lai có một tên gọi, đó là hy vọng. Có hy vọng không phải là lạc quan ngây thơ, nhắm mắt trước bi kịch khổ đau của nhân loại. Hy vọng là nhân đức của một con tim không khép lại trong bóng tối, không bị trói buộc bởi quá khứ, không cầm chừng trong hiện tại, mà biết nhìn một cách sáng suốt về ngày mai.

Thao thức và hân hoan, đó chính là tinh thần của người Kitô hữu. Vì hạnh phúc luôn là một cuộc gặp gỡ, và tha nhân chính là cơ hội để ta gặp gỡ chính Đức Kitô. Việc loan báo Tin Mừng ngày nay chỉ có thể qua việc lan tỏa vui mừng và hy vọng”[1].

Que diêm MTG, 26.8.2025