HUẤN GIÁO TUẦN VI
Chủ đề: ĐỊA PHẬN ĐÀNG NGOÀI DUYÊN HẢI – PHÁT DIỆM
TỪ HÌNH THÀNH ĐẾN PHÁT TRIỂN
1. Thiết lập địa phận mới – một bước ngoặt lịch sử
Sắc lệnh thiết lập địa phận Đàng Ngoài Duyên Hải được Đức Giáo hoàng Lêô XIII ký ngày 15-4-1901, nhưng mãi đến ngày 8-2-1902 việc chia tách mới chính thức diễn ra. Từ đây, vùng đất thường gọi là địa phận Thanh bước vào đời sống riêng, đúng như viễn kiến mà Đức cha Theurel Chiêu đã ấp ủ từ năm 1867. Ngày 8-2-1902, lễ nhận địa phận được cử hành long trọng tại Tiểu chủng viện Phúc Nhạc, sau đó Đức Giám mục về Tòa Giám mục tại Phát Diệm, đặt cha Jean Bareille Sơn làm cha chính và quản hạt Phát Diệm, cha Jean-Pierre Doumecq Dụ làm thư ký Tòa Giám mục. Một kỷ nguyên mới chính thức mở ra cho vùng Duyên Hải – Phát Diệm.
2. Thực trạng địa phận đầu thế kỷ XX: đông đảo nhưng đầy thử thách
Tách ra từ địa phận Tây Đàng Ngoài, địa phận mới quy tụ 24 thừa sai Pháp thuộc Hội Thừa Sai Paris, 48 linh mục Việt Nam, cùng hàng trăm thầy giảng, chủng sinh và khoảng 85.000 tín hữu, trải rộng tại Thanh Hóa – Ninh Bình và năm giáo xứ vùng châu Lào. Bên cạnh các giáo xứ truyền thống như Phúc Nhạc, Bạch Bát, Thông Xuân, Cửa Bạng, Phát Diệm, nhiều họ đạo mới được nhân rộng đáng kể so với giữa thế kỷ XIX. Tuy nhiên, vùng châu Lào vừa trải qua những cuộc bách hại đẫm máu, trong đó cha Jules Verbier Ngôn bị sát hại năm 1895 – vị thừa sai thứ mười một chết vì đức tin tại vùng này. Những tổn thất ấy cho thấy địa phận non trẻ bước vào lịch sử không phải trong bình an, mà giữa gian nan và hy sinh, nhưng cũng đầy sức sống đức tin.
3. Kiến thiết toàn diện và phát triển mạnh mẽ dưới thời Đức cha Marcou Thành
Ngay từ những năm đầu, Đức cha Alexandre Marcou Thành bắt tay xây dựng địa phận cả về cơ sở vật chất lẫn con người. Các công trình trọng yếu được hình thành như nhà chung Phát Diệm, nhà tràng Thượng Kiệm, nhà thương Phu Vinh, cùng hệ thống nhà thờ và trường học. Với hàng giáo sĩ, Đức cha cổ võ đời sống thánh thiện theo gương linh mục thánh thiện và cải tổ chương trình đào tạo chủng sinh; tiểu chủng viện Phúc Nhạc được mở rộng, nhà tràng lý đoán Thượng Kiệm được khánh thành vào ngày 20-6-1912 để đào tạo linh mục cho địa phận. Nhờ đó, số linh mục Việt Nam trong địa phận từ 53 năm 1902 tăng lên 137 vào năm 1931.
Đối với Dòng Mến Thánh Giá, Đức cha chăm lo cải tổ theo giáo luật, xây dựng nhà chính tại Lưu Phương, trao phó các công việc giáo dục, y tế, in ấn, may đồ phụng vụ, làm thuốc chữa bệnh, đồng thời chuẩn bị công việc cải tổ dòng theo đúng giáo luật. Hiến Pháp mới của dòng được ban hành năm 1925, giúp đời sống tu trì bước sang giai đoạn trưởng thành. Với giáo dân, Đức cha thành lập các hội đạo đức, mở trường học, nhà thương, chăm sóc y tế và tổ chức đắp đê ngăn mặn nhằm nâng cao đời sống vật chất lẫn tinh thần.
Song song với việc củng cố nội bộ, công cuộc truyền giáo được đẩy mạnh mạnh mẽ. Nhờ những nỗ lực ấy, từ năm 1902 đến 1931 có hơn 22.000 người lớn được rửa tội; số tín hữu tăng từ khoảng 80.000 lên 140.000; số nhà thờ từ 325 lên 420. Năm 1924, vùng truyền giáo chính thức mang tên Phát Diệm, và đến năm 1932, trước sự phát triển nhanh chóng, Tòa Thánh thành lập thêm địa phận Thanh Hóa. Khi chia tách, địa phận Phát Diệm còn lại gần 100.000 tín hữu trong 40 giáo xứ – một thành quả lớn lao chỉ sau ba thập niên kiến thiết.
________________________________________
❓ Câu hỏi suy nghĩ – liên hệ đời sống giáo dân Phát Diệm hôm nay
- Các bậc tiền nhân đã xây dựng Giáo phận Phát Diệm giữa cơn bách hại, nghèo khó và thiếu thốn đủ bề, nhưng vẫn giữ vững đức tin và làm cho Giáo phận phát triển mạnh mẽ. Là giáo dân Phát Diệm, bạn sẽ làm gì để gìn giữ và tiếp nối đức tin ấy trong gia đình và giáo xứ mình?
- Đức cha Marcou Thành không chỉ xây nhà thờ, chủng viện mà còn lo giáo dục, y tế và đời sống xã hội cho dân Chúa. Điều đó mời gọi giáo dân Phát Diệm hôm nay góp phần xây dựng giáo xứ không chỉ bằng vật chất, mà còn bằng thời gian, công sức và đời sống gương mẫu ra sao?
- Nhờ lòng nhiệt thành truyền giáo, số tín hữu Phát Diệm gia tăng mạnh mẽ trong quá khứ. Trong bối cảnh xã hội hôm nay, giáo dân Phát Diệm đang làm điều gì cụ thể để loan báo Tin Mừng?
Câu Hỏi Trắc Nghiệm
Câu 1: Sắc lệnh thiết lập địa phận Đàng Ngoài Duyên Hải được Đức Giáo hoàng nào ký và năm nào?
- Đức Giáo hoàng Lêô XIV năm 2025
- Đức Giáo hoàng Phanxicô năm 2013
- Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI năm 2005
- Đức Giáo hoàng Lêô XIII năm 1901
Câu 2: Đức giám mục tiên khởi coi sóc địa phận Đàng Ngoài Duyên Hải – Phát Diệm là ai?
- Đức cha Alexandre Marcou Thành
- Đức cha Gioan Baotixita Nguyễn Bá Tòng
- Đức cha Phaolô Bùi Chu Tạo
- Đức cha Giuse Nguyễn Năng
Câu 3: Lễ nhận giáo phận được cử hành long trọng tại đâu?
- Tại Tiểu chủng viện Phát Diệm ngày 08-02-1902
- Tại Tiểu chủng viện Phúc Nhạc ngày 08-02-1902
- Tại Chủng viện Thượng Kiệm ngày 08-02-1902
- Tại Nhà Chung Phát Diệm ngày 08-02-1902
Câu 4: Những cơ sở vật chất được Đức cha Marcou Thành xây dựng sau những năm đầu thành lập địa phận gồm những gì?
- Nhà chung Phát Diệm, nhà tràng Thượng Kiệm, nhà thương Phu Vinh, cùng hệ thống nhà thờ và trường học.
- Nhà hát Nam Thanh, nhà thờ Đá, Trường PTTH Kim Sơn A
- Quần thể nhà thờ Phát Diệm và Nhà Chung
- Chủng Viện Phát Diệm, cầu Ngói và cầu Trì Chính
Câu 5: Khi cải tổ Dòng Mến Thánh Giá theo giáo luật, xây dựng nhà chính tại Lưu Phương, Đức cha đã trao phó các công việc nào cho Hội Dòng?
- Đức cha trao phó các công việc giáo dục, y tế, in ấn, may đồ phụng vụ, làm thuốc chữa bệnh.
- Đức cha thành lập các hội đạo đức, mở trường học, nhà thương, chăm sóc y tế và tổ chức đắp đê ngăn mặn nhằm nâng cao đời sống vật chất lẫn tinh thần.
- Đức cha cổ võ đời sống thánh thiện theo gương linh mục thánh thiện và cải tổ chương trình đào tạo chủng sinh
- Song song với việc củng cố nội bộ, công cuộc truyền giáo được đẩy mạnh mạnh mẽ. Nhờ những nỗ lực ấy, từ năm 1902 đến 1931 có hơn 22.000 người lớn được rửa tội; số tín hữu tăng từ khoảng 80.000 lên 140.000; số nhà thờ từ 325 lên 420.